Дэлхийн хараа хамгаалах өдрийг тохиолдуулан нүдний эрүүл мэнд, тулгамдаж буй асуудал, урьдчилан сэргийлэх талаар “Орбис” олон улсын байгууллагын Монгол дахь салбарын захирал, нүдний эмч Ч.Чимгээтэй ярилцлаа.
- Юуны өмнө Орбис байгууллынхаа талаар танилцуулахгүй юу?
- Орбис олон улсын байгууллага нь АНУ-д төвтэй, 200 гаруй оронд нүдний тусламж үйлчилгээг сайжруулахаар ажилладаг ашгийн бус байгууллага юм. “Орбис” гэхээр манайхан нүдний нисдэг эмнэлэг гэдгээр нь илүүтэй мэддэг. Бид онгоц ирээгүй үед ч төсөл хөтөлбөрүүдээ хэрэгжүүлсээр байна. “Орбис” олон улсын байгууллагын Монгол дахь салбар нь 10 хүний бүрэлдэхүүнтэй. Сүүлийн 12 жилийн турш эрүүл мэнд болон боловсролын байгууллагуудтай хамтран төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж байсан.
Бидний гол зорилго хараа алдахаас урьдчилан сэргийлэх, сохролыг бууруулах, хүмүүсийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэхэд хувь нэмэр оруулахад оршдог. Анх зөвхөн эрүүл мэндийн байгууллагуудтай ажилладаг байсан бол өнөөдрийн байдлаар боловсролын салбартай хамтран сурагчдын нүдний эрүүл мэнд, мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд чиглэсэн төслүүдийг хэрэгжүүлж байна. Манай байгууллага дангаараа төсөл хэрэгжүүлдэггүй, эрүүл мэндийн эсвэл боловсролын байгууллагуудаар дамжуулдаг. Бид аливаа үйл ажиллагаа хийгээд төчнөөн хүнд үзлэг хийсэн, төчнөөн хүн эмчилсэн гэхээсээ илүү тогтолцоонд өөрчлөлт оруулахыг дэмжиж, бодит өөрчлөлтийг харахыг эрмэлздэг.
- Төсөл хэрэгжүүлэх газраа хэрхэн шийддэг вэ?
- Манай байгууллагын хувьд тусламж, үйлчилгээ авч чаддаггүй эмзэг бүлгийн иргэдэд хүрч ажиллах зорилгыг тэргүүн ээлжид тавьсан. Өнөөдрийн байдлаар манай төслүүд 21 аймагт хүрсэн. Нөөц боломж хязгаарлагдмал учраас байгаа нөөцөө үр дүнтэй хуваарилахад онцгой анхаардаг. Иймд сургалт зохион байгуулахдаа алслагдсан аймгуудын эмч нарыг түлхүү хамруулдаг. Учир нь Увс, Ховд зэрэг аймгаас Улаанбаатарт ирж эмчилгээ үйлчилгээ авах нь төвийн бүсийн аймгуудтай харьцуулахад илүү хүндрэлтэй.
Бид орон нутгийн эмч, мэргэжилтнүүдтэй хамтарч тэднийг шинэ арга технологид сургаж, ур чадварыг нь ахиулдаг. Ингэснээр эмч нар маань иргэддээ чанартай тусламж үйлчилгээг өөрсдөө үзүүлэх боломжтой болно. Эмч нь мэдлэг, чадвартай болсон ч ажиллах төхөөрөмжгүй бол иргэдэд хүрэх үр дүн хязгаарлагдмал. Иймд сургалтаас гадна шаардлагатай тоног төхөөрөмжөөр хангах, оношилгоо, эмчилгээний нөхцөлийг сайжруулах чиглэлээр ажилладаг. Жишээлбэл, болрын мэс заслыг ихэвчлэн Улаанбаатар хотод хийдэг. Харин бид зургаан аймагт эмч нарыг сургаж, тоног төхөөрөмжөөр ханган, олон улсын сургалтад хамруулсан. Ингэснээр иргэд заавал нийслэлд ирэхгүйгээр орон нутагтаа үйлчилгээ авах боломж бүрдэж байгаа юм. Мөн орон нутгийн эмч нарт итгэх иргэдийн итгэл нэмэгдэж, Эрүүл мэндийн яамны хэрэгжүүлж буй төвлөрлийг сааруулах бодлоготой ч уялдаж байгаа.
Цаашлаад бидний зорилго аймгийн төвөөр хязгаарлагдахгүй. Одоогоор сумдын түвшинд нүдний нарийн мэргэжлийн тусламж, үйлчилгээ хөгжөөгүй. Ерөнхий эмч нар олон ажил хариуцдаг тул нүдний тусламж үйлчилгээ харьцангуй орхигдох тал бий. Үүнийг өөрчлөхөөр төслийн хүрээнд Ховд аймгийн Булган сум, Говь-Алтай аймгийн Тонхил сумдад “Харааны цэг” байгуулсан. Эдгээр цэгт ажиллах сувилагчдыг тусгайлан сургаж, харааны анхан шатны илрүүлэг үзлэг хийх чадвартай болгосон. Ингэснээр асуудал илэрсэн иргэдийг цаг алдалгүй дараагийн шатны үзлэг, оношилгоо, эмчилгээнд илгээх боломж бүрдэх юм. Цаашид бид ийм цэгүүдийн тоог нэмэгдүүлэхээр ажиллана. Гэхдээ зөвхөн тусламж үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулахаас гадна иргэдийн эрүүл мэндийн боловсролыг дээшлүүлэх нь нэн чухал.
Сэтгэгдэл бичих